İnfaz Hesaplama Nedir?

İnfaz hesaplama (halk arasındaki tabiriyle yatar hesaplama), bir ceza mahkemesi tarafından verilen hapis cezasının, hükümlünün fiilen cezaevinde (kapalı veya açık) ne kadar süresini geçireceğini ve ne zaman tahliye olacağını belirleyen hukuki bir matematik işlemidir.

Hukuk sistemimizde hiç kimse kendisine verilen hapis cezasının tamamını ("günden güne") kapalı cezaevinde geçirmez. Devletin cezaevlerindeki doluluğu yönetmek, mahkumun topluma yeniden entegrasyonunu sağlamak ve iyi hali ödüllendirmek amacıyla kurduğu sisteme infaz rejimi denir. Bu hesaplama; suçun türü, suçun işlendiği tarih, sanığın yaşı ve mükerrir (tekerrür) olup olmadığına göre büyük değişkenlik gösterir.

5275 Sayılı İnfaz Kanunu Kapsamında Hesaplama

Türkiye'de hapis cezalarının infazı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile düzenlenmektedir. Son yıllarda yapılan düzenlemelerle (özellikle 2026 yılındaki 11. Yargı Paketi ve öncesindeki 8. ile 9. Yargı Paketleri) ceza infaz sisteminde köklü değişiklikler yapılarak, "cezasızlık" algısını önlemeye yönelik adımlar atılmış ve mükerrirlere (suçu tekrar işleyenlere) yönelik kurallar yeniden şekillendirilmiştir.

Güncel kanuna göre bir yatar hesaplaması yapılırken şu aşamalar izlenir:

1. Toplam sonuç ceza belirlenir (Hapis süresi ay ve güne çevrilir).
2. Suçun niteliğine göre kanunda öngörülen Koşullu Salıverilme Oranı (1/2, 2/3 veya 3/4) çarpılır.
3. Çıkan süreden varsa mahsup (gözaltı/tutukluluk) süresi çıkarılır.
4. Bulunan net süreden, suç tarihine göre geçerli olan Denetimli Serbestlik Süresi (1 yıl, 3 yıl veya 4 yıl) çıkarılır.
5. Kalan süre hükümlünün cezaevinde fiilen kalacağı Yatar Süresidir.

Koşullu Salıverilme Oranları

Mahkumun cezasının bir kısmını cezaevinde "iyi halli" geçirmesi şartıyla tahliye edilmesine koşullu salıverilme (şartlı tahliye) denir. Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suçlar üç ana infaz oranına ayrılmıştır:

Denetimli Serbestlik Nasıl Hesaplanır?

Denetimli serbestlik, hükümlünün koşullu salıverilmesine belirli bir süre kala cezaevinden tahliye edilerek dışarıda (imza atma, kamu hizmeti vb. yükümlülüklerle) cezasını tamamlamasıdır. Bu süre Suç Tarihine göre belirlenir:

• 31 Temmuz 2023 Sonrası İşlenen Suçlar: Denetimli serbestlik süresi kural olarak 1 Yıldır.
• 30 Mart 2020 - 31 Temmuz 2023 Arası (Geçici Madde 10): 1/2 oranına tabi adi suçlarda denetimli serbestlik 3 Yıldır.
• 30 Mart 2020 Öncesi (Geçici Madde 6): Adi suçlarda denetimli serbestlik 3 Yıldır.

Not: Terör, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi istisna suçlarda denetimli serbestlik geçici maddelerden faydalanamaz, kural olarak 1 yıl uygulanır.

Açık Cezaevine Geçiş Şartları

Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş yapmak, mahkum için telefon, ziyaretçi, ev izni gibi devasa avantajlar sağlar. Yönetmeliğe göre açık cezaevine ayrılma şartları şunlardır:

• Toplam cezanın en az onda birini (1/10) kapalı cezaevinde "iyi halli" olarak geçirmek.
• Koşullu salıverilme tarihine 7 yıl veya daha az süre kalmış olması.
• Müebbet hapis cezalarında koşullu salıverilmeye 5 yıl kalması.
• Terör veya örgüt suçlarından ceza alanların açık kuruma ayrılması çok daha ağır şartlara (veya bağımsız kurulların kararına) tabidir.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (Tekerrür)

Kişinin daha önce işlediği bir suçtan dolayı aldığı ceza kesinleştikten sonra, kanunda belirtilen süreler (genelde 3 veya 5 yıl) içinde yeniden suç işlemesi durumunda Tekerrür hükümleri uygulanır.

Örnek Yatar Hesaplamaları

Google'da en çok aranan hapis cezası sürelerinin yatar hesaplamalarını, 31 Temmuz 2023 sonrası işlenen Adi Suçlar (1/2 İnfaz Oranı) baz alınarak aşağıdaki tablolarda detaylandırdık.

Sıkça Sorulan Sorular