Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, İş Kanunu kapsamında en az 1 tam yıl çalışan bir işçinin, iş sözleşmesinin yasada belirtilen şartlardan biriyle sona ermesi durumunda, işvereni tarafından kendisine ödenmek zorunda olan toplu paradır. Bu tazminat, işçinin işyerine verdiği sadakatin, emeğin ve yılların karşılığı olan yasal bir haktır.
Kıdem tazminatı hesaplaması sadece çıplak maaş üzerinden yapılmaz. İşçiye düzenli olarak sağlanan yol parası, yemek yardımı, düzenli primler ve ikramiyeler de hesaba katılarak "Giydirilmiş Brüt Ücret" bulunur. Tazminat bu yüksek rakam üzerinden hesaplanır.
Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için temel olarak iki ana şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:
- Aynı işverene bağlı işyeri veya işyerlerinde en az 1 tam yıl (365 gün) çalışmış olmak.
- İş sözleşmesinin İş Kanunu uyarınca kıdem tazminatı ödenmesini gerektiren hallerden biriyle sona ermesi.
Tazminat Ödenmesini Gerektiren Haller (İşten Çıkış Kodları):
- İşverenin haklı bir neden olmadan işçiyi işten çıkarması (Kod 04).
- İşçinin sağlık sorunları, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller (örn: maaşların ödenmemesi, mobbing) nedeniyle sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi (İstifa - Kod 24).
- Erkek işçilerin muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işten ayrılması.
- Kadın işçinin evlendikten sonraki 1 yıl içinde işten ayrılması.
- İşçinin emekliliğe hak kazanması.
- Emeklilik için yaş dışında gereken sigortalılık süresi ve prim gün şartını dolduran işçinin kendi isteğiyle ayrılması (Halk arasında 15 yıl 3600 gün kuralı).
- İşçinin vefatı (Tazminat yasal mirasçılarına ödenir).
İhbar Süreleri ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesini (haklı bir neden olmadan) sonlandırmak isteyen taraf, bunu diğer tarafa belirli bir süre önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirim süreleri İş Kanunu md. 17'de düzenlenmiştir:
| Çalışma Süresi (Kıdem) | Bildirim (İhbar) Süresi |
|---|---|
| 6 Aydan Az | 2 Hafta (14 Gün) |
| 6 Ay ile 1.5 Yıl Arası | 4 Hafta (28 Gün) |
| 1.5 Yıl ile 3 Yıl Arası | 6 Hafta (42 Gün) |
| 3 Yıldan Fazla | 8 Hafta (56 Gün) |
İşveren, bu bildirim sürelerine uymaksızın işçiyi anında (derhal) işten çıkarmak isterse, bu haftalara tekabül eden ücreti peşin olarak ödemek zorundadır. Buna İhbar Tazminatı denir. İhbar tazminatından kıdemin aksine Gelir Vergisi de kesilir.
İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Halk arasındaki en büyük yanılgı "İstifa edersen hiçbir şey alamazsın" inancıdır. İş Hukukunda düz (sebepsiz) istifaya tazminat ödenmese de, Haklı Nedenle İstifa (Fesih) durumunda işçi kıdem tazminatını kuruşu kuruşuna alır.
Haklı Fesih Nedir? Maaşların, fazla mesailerin, primlerin eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması, SGK primlerinin gerçek maaştan düşük (asgari ücretten) gösterilmesi, sürekli mobbinge uğrama, görev tanımı dışında zorla çalıştırılma gibi durumlarda işçi, ihtarname çekerek sözleşmeyi derhal sonlandırabilir ve kıdem tazminatı davası açabilir.
Örnek Tazminat Hesaplamaları
Aşağıdaki tablolar, tamamen asgari ücretle çalışan (brüt asgari ücret tutarı üzerinden) ve ek bir yemek/yol yardımı almadığı varsayılan bir işçinin alabileceği ortalama rakamları göstermektedir.
1 Yıl Çalışan Asgari Ücretli
- Brüt Maaş Çarpanı: 1 Aylık Brüt
- Damga Vergisi (0,00759): Kesilir
- Net Kıdem Tazminatı: Yaklaşık 1 Brüt Maaş
5 Yıl Çalışan Asgari Ücretli
- Brüt Maaş Çarpanı: 5 Aylık Brüt
- Damga Vergisi (0,00759): Kesilir
- Net Kıdem Tazminatı: Yaklaşık 5 Brüt Maaş
10 Yıl Çalışan ve Kovulan İşçi (Kıdem + İhbar)
- Net Kıdem Tazminatı: ~10 Aylık Brüt Maaş Karşılığı
- Net İhbar Tazminatı (56 Gün): ~1.5 Aylık Brüt Maaş Karşılığı
- Kullanılmayan Yıllık İzinler: Gün Sayısı x Günlük Brüt
- Toplam Alacak: Tüm Kalemlerin Toplamı
* İşten haksız yere kovulan 10 yıllık işçi; kıdemini, ihbarını, varsa ödenmeyen fazla mesailerini ve kullandırılmayan yıllık izin ücretlerini dava yoluyla kuruşu kuruşuna faiziyle alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Asgari ücretlinin 1 yıllık kıdem tazminatı ne kadar?
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kıdem tazminatından hangi vergiler kesilir?
Kıdem tazminatı tavanı 2026 ne kadar?
1 yıldan az çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
İhbar tazminatı nedir, kimlere ödenir?
İşyerinin el değiştirmesi kıdem tazminatını etkiler mi?
Evlenen kadın kıdem tazminatı alabilir mi?
Askerlik nedeniyle işten ayrılan tazminat alabilir mi?
Maaş elden veriliyorsa kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Hukuki Sorumluluk Reddi ve Yazar Bilgisi
Bu sayfadaki Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama Robotu sadece bilgilendirme amacı taşımaktadır. Robotun verdiği sonuçlar; asgari ücret tutarları, tavan sınırlamaları ve temel formüller (brüt ücret / 30 * çalışılan gün vs.) dikkate alınarak üretilmiş tahmini verilerdir. Fazla mesai, yıllık izin alacakları, AGİ, prim gibi "giydirilmiş ücret" kalemleri veya haklı fesih ihtilafları dava dosyanızın özeline göre değişiklik gösterir. Kesin hesaplamalar ve hakkınızı aramak için alanında uzman bir İş Avukatından destek almanız şiddetle tavsiye edilir.